فانوس رمضان | آیا بحران‌های امروز بشری ریشه معرفتی دارند؟

به گزارش خبرگزاری حوزه، در بهار قرآن، پرونده «فانوس رمضان» به همراه شرح کوتاه و کاربردی از آیات قرآن کریم با بیان حجت الاسلام والمسلمین علی زارعی، استاد حوزه و کارشناس علوم قرآنی را میهمان سفره‌های افطار شما فرهیختگان خواهیم بود.

بسم الله الرحمن الرحیم؛ در خدمت جزء هشتم از قرآن کریم هستیم. این جزء شامل دو سوره است: سوره مبارکه انعام از آیه یکصد و یازده تا پایان سوره، و سوره مبارکه اعراف از ابتدا تا آیه هشتاد و هشت.

سوره مبارکه اعراف در مکه نازل شده و مشتمل بر دویست و شش آیه است. موضوع محوری این سوره، بیان سرانجام تلخ مخالفت با آیات الهی، احکام خداوند و اصول دین است؛ اینکه مخالفت با مبانی الهی به کجا منتهی می‌شود و چه فرجام ناگواری در پی خواهد داشت.

نام این سوره، «اعراف»، برگرفته از واژه «الأعراف» است که در آیات چهل و شش و چهل و هشت این سوره آمده است و تنها در همین دو آیه به «اعراف» اشاره شده است.

در این سوره، عناصر و منابع معرفت‌شناختی دین مورد توجه قرار گرفته است. همچنین به مسئله نیاز جسم و روح انسان به غذا پرداخته شده است. همان‌گونه که جسم انسان نیازمند آب و غذاست و خداوند متعال فرموده است: «وَکُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا ۚ إِنَّهُ لَا یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ»؛ بخورید و بیاشامید، اما اسراف نکنید که خداوند اسراف‌کنندگان را دوست ندارد؛ روح انسان نیز برای حیات معنوی خود نیازمند غذای ویژه روحی است.

اگر انسان از این غذای فکری و روحی بهره‌مند نشود و از عبادت و اطاعت الهی استفاده نکند و از کوثر معرفت ننوشد، روح و جان او دچار آسیب و ضعف خواهد شد.

بر همین اساس، خدای متعال در بخش‌های مختلف قرآن کریم، به‌ویژه در سوره‌های مکی و به‌صورت خاص در این سوره، برای هدایت مردم به معارف الهی، تقلید کورکورانه، نابخردانه و متحجرانه را نکوهش کرده و انسان‌ها را به بهره‌گیری از منابع سه‌گانه معرفت‌شناختی دین دعوت کرده است؛ یعنی برهان عقلی، شهود معصومانه و نقل متکی بر وحی.

آیه پنجاه و چهار سوره مبارکه اعراف، که با این عبارت آغاز می‌شود: «إِنَّ رَبَّکُمُ اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَیٰ عَلَی الْعَرْشِ یُغْشِی اللَّیْلَ النَّهَارَ یَطْلُبُهُ حَثِیثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ ۗ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ ۗ تَبَارَکَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ»، به «آیه سُخره» مشهور است. خواندن این آیه در رکعت ششم از نوافل ظهر، بر بالین محتضر برای آسان شدن جان دادن، هنگام ترس از ساحر و شیطان، هنگام احساس خطر در سفر و در وسایل نقلیه، هنگام رسیدن حاجیان به عرفات و نیز هنگام ورود به مسجد، مستحب شمرده شده است.

مناسب است در تلاوت این سوره، این پرسش را پیش روی خود قرار دهیم که سیاست‌های اغواگرانه شیطان چیست و شیطان چگونه انسان را فریب می‌دهد، و با این پرسش، آیات سوره اعراف را تلاوت کنیم تا پاسخ آن را در کلام الهی بیابیم.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

برای شنیدن و دانلود صوت اینجا را کلیک کنید